Thread: Truyện tranh Nhật Bản - 漫画

Nhắc đến Nhật Bản người ta liên tưởng ngay đến ngọn núi Phú Sĩ hùng vĩ,đến những cánh hoa anh đào xinh đẹp,đến tinh thần võ sĩ đạo,…và thật thiếu sót nếu không nhắc đến manga – một thể loại truyện tranh nổi tiếng của Nhật Bản.
Theo tiếng Nhật thì manga có nghĩa là truyện tranh,truyện bằng hình vẽ,thường được xuất bản bằng sách báo tạp chí,rất phổ thông như báo chí và truyền hình.Ở Nhật, truyện tranh có khắp mọi nơi.Người ta có thể tìm thấy manga trên xe lửa,trong tiệm hớt tóc,nhà hàng,văn phòng,nhà xưởng,thẩm mỹ viện,…Không chỉ trẻ em mà đến cả người lớn cũng yêu thích manga,những người trung niên,công nhân viên chức có thể vùi đầu vào một cuốn truyện tranh bất cứ nơi đâu mà không cảm thấy ngượng ngiụ.
Manga không chỉ được yêu thích ở Nhật mà còn lan rộng ra khắp thế giới.Tại sao manga lại có sức hút lớn đến như vậy?Điều này cũng dễ hiểu vì nó dễ đọc,dễ hiểu,tình tiết lôi cuốn và gần gũi với đời sống thường ngày.Người đọc có thể bắt gặp hình ảnh của mình đâu đó trong manga và có thể rút ra nhiều bài học bổ ích cho mình.Hơn nữa,manga cũng phản ánh những nét văn hóa xưa và nay của Nhật Bản.Đọc manga để hiểu rõ hơn về những phong tục tập quán,đến con người Nhật Bản xưa và nay.Đó cũng là một sự thú vị của manga.

CÁI NHÌN KHÁI QUÁT VỀ MANGA

1. Ý nghĩa của từ “Manga” :
Manga là từ Nhật dùng để chỉ truyện tranh; còn đối với nước ngoài, manga được xem là từ dùng đặc biệt, để chỉ riêng truyện tranh xuất phát từ Nhật Bản. Trong tiếng Nhật, từ Mangaka tương ứng với họa sĩ truyện tranh, người chuyên về viết về manga. Do hầu hết các danh từ trong tiếng Nhật không ở dạng số nhiều, manga có thể dùng để chỉ nhiều loại truyện tranh, mặc dù đôi lúc trong tiếng Anh cũng dùng mangas.
2. Nguồn gốc:

Nghĩa đen của manga là “những bức tranh ngẫu hứng”. Từ này bắt đầu được sử dụng rộng rãi từ sau lần xuất bản của Hokusai Manga vào thế kỷ thứ 19, bao gồm những bức vẽ được sắp xếp theo trình tự trong cuốn vở nháp của nghệ sĩ ukiyo-e nổi tiếng Hokusai. Tuy nhiên, gi-ga (tranh biếm họa) đã được vẽ từ thế kỷ thứ 12 bởi rất nhiều họa sĩ, nét đặc trưng của nó cũng giống manga về sự lôi cuốn của cốt truyện, dễ hiểu và nét vẽ có tính thẩm mỹ.
Vào thế kỷ thứ 20, manga chính thức được dùng để chỉ đến truyện tranh. Mặc dù hình thức khá giống truyện tranh ở Mỹ, nhưng manga nắm một vị trí khá quan trọng trong văn hoá Nhật hơn là vai trò của truyện tranh trong văn hoá Mỹ. Manga được đánh giá cao cả về phương diện văn hoá lẫn nghệ thuật. Cũng tương ứng với truyện tranh Mỹ, manga cũng bị phê phán về tính bạo lực và sex; tuy nhiên, không có yêu cầu thẩm quyền hay luật lệ nào cố gắng giới hạn những gì được vẽ trong manga, ngoại trừ những khuôn khổ đạo đức mờ nhạt được áp đặt trên trang giấy, phát biểu rằng “những văn hoá phẩm thiếu đứng đắn ấy không nên được phổ biến”. Chính sự tự do này đã cho phép các hoạ sĩ manga mặc sức sáng tác cho đủ các nhóm tuổi với vô số các đề tài, thể loại.
Tạp chí manga thường có nhiều kỳ, mỗi kỳ xuất bản từ 30 đến 40 trang. Những tạp chí manga hoặc những bộ tạp chí hợp tuyển này, khi đã nổi tiếng có thể xuất bản từ 200 đến 850 trang dài. Tạp chí manga cũng bao gồm những truyện ngắn và nhiều manga chỉ có 4 khung tranh (tương đương với cột tranh). Các seri manga có thể bán trong nhiều năm, nếu chúng thành công trong việc thu hút độc giả.
Trong một thời gian, khi mà một seri nào đó bán chạy, các mẫu chuyện sẽ được thu thập lại in thành một tập truyện mỏng. Những cuốn truyện này có chất lượng giấy khá tốt và rất hữu dụng đối với những ai muốn có một tuyển tập riêng biệt mà họ đã từng theo dõi trên tạp chí hoặc khi họ khám phá ra rằng, cái giá chi trả cho mỗi tuần mỗi tháng đối với các tạp chí là quá cao. Gần đây, các phiên bản “loại sang” đã được phát hành đối với những ngươi đã lớn tuổi cần một cái gì đó đặc biệt. Manga cũ được tái bản lại với chất lượng giấy kém hơn được bán với giá 100 yen.


Từ khi chính quyền Nhật Bản phối hợp tập trung dạy tiếng Nhật trong trường học, hầu hết tạp chí manga đều ghi rõ trên bìa năm học tương tự với kanji được dùng văn bản. Manga của trẻ em và ngay cả manga dành cho người lớn thường có cách phát âm kế bên mẫu tự tiếng Nhật. Bộ âm thường được sử dụng là hiragana và katakana.
Manga còn được tách riêng biệt ra hai thể loại là shonen dành cho con trai và shoujo dành cho con gái.

3. Manga ngoài nước Nhật :

Manga được dịch ra nhiều thứ tiếng khác nhau như Trung Quốc, tiếng Pháp, tiếng Ý… Ở Mỹ, manga chỉ là một ngành công nghiệp nhỏ, đặc bịêt là khi nó được so sánh với sự du nhập của phim hoạt hình Nhật đã làm ở Mỹ. Manga có số lượng phát hành đứng đầu ở Mỹ là Viz, của nhà xuất bản Shogakukan [Only registered and activated users can see links. ]. Nhà xuất bản này có rất nhiều tác phẩm nổi tiếng như Neon Genesis Evangelion, Dragon Ball Z, Tenchi Muyo! và nhiều tác phẩm khác nữa của Rumiko Takahashi. Vì ngườI Nhật đọc từ phải sang trái, manga được vẽ và xuất bản theo cách này ở Nhật. Tuy nhiên khi được dịch sang các thứ tiếng khác, hình ảnh và canh lề được lật ngược lại, vì thế có thể đọc từ trái sang phải. Tuy nhiên, nhiều tác giả (như Akira Toriyama) không chấp nhận tác phẩm bị sửa đổi theo cách trên và đề nghị vẫn giữ nguyên hình thức đọc từ phải sáng trái trong phiên bản nước ngoài. Chẳng bao lâu, vì nhu cầu của fan và vì quyền lợi của tác giả, nhiều nhà xuất bản bắt đầu đề nghị sự chọ lựa hình thức in từ phải qua trái, bây giờ cách in này đã trở nên phổ biến ở Bắc Mỹ. Hình thức in từ trái qua phải dần dần được loại bỏ.
Các hình thức phân bố manga phổ biến khác là qua chợ Internet bằng hình thức scanlation. Trong hình thức này, các tay nghiệp dư scan manga khi còn là tiếng Nhật và sau đó tiến hành dịch chúng, cung cấp lượng lớn manga trên mạng miễn phí cho đến khi các manga này thuộc sự uỷ quyền của nhà phân phối nào đó.

4. Phong cách :

Nét đặc trưng trong manga rất dễ nhận thấy, phổ biến và đặc bịêt. Cách trình bày, các hình vẽ được đóng khung, những đường kẻ, lời đối thoại và ô tranh khác với truyện phương Tây. Ô tranh và trang giấy được đọc từ phải sang trái, thích hợp với cách viết truyền thống của ngườI Nhật. Trong khi các nét vẽ sống động và đầy hiện thực đến kinh ngạc, người ta còn lưu ý đến các nhân vật thuờng có đôi mắt to hoặc trông “giống Tây”. Những đôi mắt to trở thành một nét đặc trưng thường xuyên trong manga và anime từ thập niên 60 khi Osamu Tezuka sáng tạo nên nhân vật Astro Boy, ông được xem như cha để của nền manga hiện đại, với cách vẽ giống hệt phong cách của họat hình Disney ở Mỹ. Bằng sự khéo léo tài tình, không phảI tất cả hoạ sĩ manga nào cũng chấp nhận quy ước trên hầu hết được phổ biến ở phương Tây thông qua các anime như Akira, Sailor Moon, Dragonball Z và Ranma ½.
Thật khá ngạc nhiên đối với đọc giả phương Tây khi các hoạ sĩ manga không biết rằng, các nhân vật và câu chuyện của họ đã ăn sâu vào người đọc. Vì thế một tập hợp các nhân vật có mối quan hệ với nhau trong công việc, trong giao tiếp… trong một loạt truyện này đến một loạt truyện khác trong đó các nhân vật không biết lẫn nhau. Seri Tenchi là một trường hợp tiêu biểu; có hơn 13% các câu chuyện riêng biệt xoay quanh Tenchi và các bạn của cậu.

5.Các dạng phát triển :

Một số hoạ sĩ manga xuất bản thêm những phần phụ, thỉnh thoảng không ăn nhập gì với cốt truyện truớc, người ta gọi đó là omake (phần thêm). Họ cũng có thể xuất bản tuyển tập các nét phác thảo của họ, gọi là oekaki.
Những fan hâm mộ sáng tác nên manga theo đường lối không chính thức gọi là doujinshi. Một vài doujinshi tiếp tục các câu truyện hoặc viết một câu chuyện mới trong đó sử dụng các nhân vật mà họ yêu thích hoặc hâm mộ do các mangaka xây dựng nên, hình thức này cũng tương tự như fan fiction. Cũng có doujinshi khác được sản xuất bởi các nhà xuất bản không chuyên ngoài thị trường. Có thể nói đa số sách truyện tranh được bày bán trên thị trường thế giới phần lớn là doujishin

(Còn tiếp)