Thread: Nhìn lại kinh tế Việt Nam năm 2009

Năm 2009 nền kinh tế Việt Nam tiếp tục chịu tác động nặng nề của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới nhưng cũng nhanh chóng vượt lên khó khăn để có những bước đột phá trong những tháng cuối năm và là một trong số ít quốc gia châu Á có tăng trưởng dương. Tuy nhiên, những biến động nằm ngoài tầm kiểm soát của tín dụng, của thị trường vàng, USD cũng như nhập siêu gia tăng nhanh chóng...đã trở thành điểm tối trong bức tranh kinh tế năm vừa qua.

1- Nhanh chóng vượt khủng hoảng, tăng trưởng khá
Kinh tế thế giới và Việt Nam cùng chịu tác động nặng nề từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu bắt đầu từ cuối năm 2008. Với Việt Nam, đáy của khó khăn rơi vào quý I/2009 khi tăng trưởng GDP giai đoạn này chỉ đạt mức 3,1%, mức thấp nhất trong hàng chục năm qua. Các hoạt động sản xuất, thương mại, dịch vụ, xuất khẩu...đồng loạt gặp khó khăn, rơi vào đình trệ...
Tuy nhiên, sau giai đoạn này, nhờ hàng loạt các giải pháp kích thích kinh tế của Chính phủ như cho vay hỗ trợ lãi suất; miễn, giảm, hoãn thuế với rất nhiều hàng hoá, dịch vụ; nới lỏng chính sách tiền tệ..., kinh tế Việt Nam đã có những bước chuyển nhanh chóng, dần ổn định trong quý II và phục hồi nhanh chóng chóng 2 quý còn lại để đạt mức tăng trưởng GDP cả năm tới 5,2%. Đây là một trong những mức tăng trưởng ấn tượng trong khu vực châu Á cũng như trên thế giới.

Hoạt động sản xuất, kinh doanh nhanh chóng phục hồi từ quý II, III năm 2009 (Trong ảnh: sản xuất, lắp ráp ôtô tại Công ty ôtô Trường Hải. ảnh HT)

Mặc dù còn nhiều khó khăn nhưng nhờ nhanh chóng vượt qua tác động tiêu cực của khủng hoảng nên niềm tin của người tiêu dùng, của doanh nghiệp vào triển vọng kinh tế trong tương lai ngày càng lớn.
2- Vốn ODA lập kỷ lục mới
Cũng nhờ những thành quả đáng khích lệ từ việc đối phó với khủng hoảng mà Việt Nam đã được các doanh nghiệp đánh giá cao. Tại Diễn đàn doanh nghiệp trong khuôn khổ Hội nghị nhóm tư vấn các nhà tài trợ (CG) diễn ra đầu tháng 12/2009, cộng đồng doanh nghiệp cả trong và ngoài nước đều có cái nhìn rất lạc quan về kinh tế Việt Nam khi cho rằng môi trường kinh doanh đang đạt mức tốt nhất trong 3 năm qua, trên 80% doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng kinh doanh trong 3 năm tới.
Nhờ đối phó tốt với khủng hoảng, thực hiện giải ngân tốt và triển vọng kinh tế rực sáng mà Việt Nam đã được các nhà tài trợ tin tưởng cam kết viện trợ hơn 8 tỷ USD trong năm 2010. Đây là con số kỷ lục từ trước tới nay và điều này càng có ý nghĩa lớn trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn ngập chìm trong khó khăn, việc tiếp cận với các nguồn vốn vay bị hạn chế tối đa.
Như vậy, liên tiếp trong các năm gần đây, các nhà tài trợ liên tục cam kết số vốn ODA kỷ lục cho Việt Nam. Cụ thể, nếu như năm 2005 là 3,7 tỷ USD thì năm 2006 đã tăng lên hơn 4,4 tỷ USD; năm 2007 lên 5,426 tỉ USD, năm 2008 là hơn 6 tỉ USD (gồm cả cam kết muộn của Nhật Bản) và năm 2009 là hơn 8 tỷ USD. Điều này cho thấy niềm tin vào kinh tế Việt Nam của các nhà tài trợ ngày càng lớn và Việt Nam đã sử dụng khá hiệu quả các nguồn tiền này để phát triển kinh tế- xã hội, cải thiện cơ sở hạ tầng cũng như tập trung cho xoá đói giảm nghèo.
3- Tỷ giá, giá vàng tăng chóng mặt
Năm 2009 chứng kiến sự hỗn loạn giá trên thị trường vàng. Từ mức giá 18-19 triệu đồng/lượng hồi đầu năm, tới cuối năm 2009 có thời điểm giá leo lên 29 triệu đồng lượng, trước khi dao động 26-27 triệu đồng/lượng hiện nay. Bỏ qua sự tác động của giá thế giới thì giá vàng Việt Nam vẫn cao hơn nhiều so với giá vàng thế giới và dường như trong những biến động này, các công ty kinh doanh vàng luôn là người hưởng lợi.
Đặc biệt, cùng với tâm lý đám đông, những tin đồn (như người dân đồng loạt rút tiền ngân hàng đi mua vàng) đã đẩy vàng vào những cơn sốt giá chóng mặt. Ngay sau sự can thiệp của Ngân hàng Nhà nước bằng biện pháp cho phép nhập khẩu vàng trở lại, giá vàng đột ngột giảm tới hơn 2 triệu đồng/lượng dù giá thế giới không giảm.

Giá vàng tăng gần 10 triệu đồng/lượng chỉ trong 1 năm

Sự lộn xộn cũng xảy ra trên thị trường vàng "ảo", các sàn vàng đua nhau mọc lên. Những cuộc tranh cãi về trục trặc hệ thống dẫn tới thiệt hại hàng tỷ đồng cho nhà đầu tư vẫn kéo dài. Trước thực trạng này, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định chấm dứt toàn bộ hoạt động của các sàn vàng trên cả nước, kể từ 30/12/2009 đến hết ngày 30/3/2010.
Cùng với vàng, thị trường ngoại tệ cũng căng thẳng và tăng giá chưa từng có. Hiện mặt bằng giá USD trên thị trường tự do đã dao động trong khoảng 19.000 -20.000 đồng/USD, trong khi giao dịch tại hệ thống ngân hàng cũng đã lên tới 18.500 USD, sau quyết định điều chỉnh của Ngân hàng Nhà nước ngày 26/11/2009. USD tăng giá đã gây khó khăn rất lớn cho các doanh nghiệp nhập khẩu, doanh nghiệp sản xuất, thương mại, ảnh hưởng tới hàng loạt mặt hàng tiêu dùng...
4- Xuất khẩu gạo đạt kỷ lục
Theo ước tính của Tổng cục Thống kê, năm 2009 Việt Nam xuất khẩu được hơn 6 triệu tấn gạo, với kim ngạch xuất khẩu hơn 2,74 tỷ USD, những mức kỷ lục từ trước tới nay. Lượng gạo xuất khẩu năm nay tăng hơn 33% so với năm 2007 (4,5 triệu tấn), tăng 30,4% so với năm 2008 (4,6 triệu tấn).
Mặc dù xuất khẩu tăng cao nhưng Bộ Kế hoạch và Đầu tư khẳng định an ninh lương thực của Việt Nam vẫn được đảm bảo, nhờ lượng gạo dự trữ lớn, nguồn lúa gạo thu hoạch sớm....
Tuy nhiên, tới nay vẫn còn rất nhiều ý kiến cho rằng dù xuất khẩu thắng lợi nhưng lợi ích của người nông dân trực tiếp làm ra lúa gạo lại không được chú trọng đúng mức. Hiệp hội nông dân Việt Nam cho hay, trong chuỗi giá trị làm nên hạt gạo, người nông dân làm trên 50% khối lượng công việc, giới kinh doanh gạo chỉ làm 10%, nhưng lại được hưởng tới 67% giá trị tăng thêm.
5- Thị trường chứng khoán phục hồi mạnh
Chịu tác động mạnh mẽ từ cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu, thị trường chứng khoán đã sụt giảm xuống thấp nhất trong vòng 4 năm qua và Vn-Index lập mức đáy 235,5 điểm vào ngày 24/2.
Tuy nhiên, sau hàng hoạt các giải pháp kích thích kinh tế của Chính phủ, thị trường chứng khoán đã có những chuỗi ngày thăng hoa và Vn-Index leo một mạch lên tới gần 630 điểm hồi cuối tháng 10, trước khi giảm trở lại và trong những ngày cuối năm 2009 dao động trong khoảng dưới 500 điểm.
Theo các chuyên gia, sự sụt giảm của chứng khoán cuối năm do tâm lý nhà đầu tư bị ảnh hưởng bởi việc ngân hàng thắt chặt tín dụng, nhiều ngân hàng thu tiền về để giảm dư nợ cho vay xuống. Hiện tại, giới đầu tư kỳ vọng nhiều vào sự phục hồi của thị trường để đón đầu năm 2010, khi các ngân hàng, công ty tài chính công bố kế hoạch giải ngân theo hạn mức tín dụng của năm mới. Tuy vậy, với hạn mức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước đặt ra cho năm 2010 chỉ tăng 25% (so với mức 37% của năm 2010), sự đột phá trong giải ngân khó xảy ra và vì thế, nếu chỉ trông chờ vào luồng tiền ngân hàng thì thị trường chứng khoán khó bùng nổ.
6- Bất động sản sôi động
Cùng với sự bùng nổ của thị trường chứng khoán, thị trường bất động sản Việt Nam cũng có những giai đoạn thăng hoa của quý II, quý III, trước khi trầm lắng trở lại trong quý IV.
Năm 2009 là năm được mùa của các dự án bất động sản, trong đó chủ đầu tư lớn đã liên tiếp tung ra hàng loạt dự án lớn. Tại Hà Nội có Nam An Khánh, Bắc An Khánh, Ecopark, Diamon Park, khu đô thị Villa Park … Đặc biệt, hiệu ứng từ cơn “sốt” đất từ phía Tây Hà Nội đã nhanh chóng lan toả khắp các phía còn lại, giá bất động sản theo đó cũng hình thành mặt bằng giá mới cao hơn. Tại TP. Hồ Chí Minh, mặc dù giao dịch ảm đảm nhưng không vì thế cản trở nhà đầu tư bung hàng với hàng loạt dự án khu căn hộ cao cấp như Blooming Park, The Vista, Riverside…
Sự nở rộ của các dự án bất động sản cũng gắn chặt với vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, với 7,6 tỷ USD vốn đăng ký mới và tăng thêm, đứng thứ hai về quy mô thu hút vốn trong năm 2009. Những dự án FDI lớn về bất động sản có thể kể đến là Khu du lịch sinh thái bãi biển Rồng (Quảng Nam 4,15 tỷ USD), dự án Công ty TNHH thành phố mới Nhơn Trạch Berjaya (Đồng Nai - 2 tỷ USD); dự án Công ty TNHH một thành viên Galileo Investment Group Việt Nam có tổng vốn đầu tư 1,68 tỷ USD…
Theo Vnmedia