Thread: Đại lý thuế, hội của tổ chức, cá nhân làm đại lý thuế Nhật Bản

Hệ thống đại lý thuế Nhật Bản có lịch sử gần trăm năm: năm 1896 khi luật thuế kinh doanh ra đời phát sinh nhu cầu khai thuế nên đến năm 1912 đã ban hành luật giám sát những người làm dịch vụ thuế không cần chứng chỉ.

Năm 1951 ban hành Luật Đại lý thuế (cũng có tên goi là Luật kế toán thuế công có chứng chỉ). Luật này qui định cụ thể về trách nhiệm, phạm vi công việc, quyền lợi và nghĩa vụ của Đại lý thuế…; các đoàn thể, tổ chức của đại lý thuế trong đó có yêu cầu bắt buộc người làm đại lý thuế phải có chứng chỉ hành nghề, đến năm 1956 bắt buộc các đại lý thuế phải đăng ký và gia nhập Hiệp hội đại lý thuế. Năm 1980, bãi bỏ qui định về giới hạn các sắc thuế được tư vấn và yêu cầu bắt buộc các đại lý thuế phải tham gia các khoá đào tạo. Câu tuyên ngôn về đại lý thuế được qui định tại Điều 1 của Luât: “Đại lý thuế là người có chuyên môn về thuế, có lập trường hoàn toàn độc lập và công bằng, căn cứ vào qui định của chế độ kê khai đóng thuế, có trách nhiệm đáp ứng lại sự tín nhiệm của các đối tượng nộp thuế và đảm bảo hướng dẫn thực hiện nghĩa vụ đóng thuế theo qui định của pháp luật về thuế ”.

Mục đích của chế độ Đại lý thuế ở Nhật là nhằm thông qua đại lý thuế để hỗ trợ các đối tượng nộp thuế, thực hiện chế độ kê khai đóng thuế một cách chính xác từ đó góp phần triển khai chế độ đóng thuế theo kê khai một cách hợp lý và thuận lợi. Như vậy, đại lý thuế ở Nhật có vị trí quan trọng trong việc kê khai thuế, là nghề chuyên nghiệp nên không chỉ giúp đối tượng nộp thuế thực hiện đúng nghĩa vụ thuế mà còn hỗ trợ, giúp cơ quan thuế giảm bớt khối lượng công việc về tuyên truyền giải đáp chính sách thuế, giảm thiểu những sai sót trong quá trình kê khai, kiểm tra thuế. Góp phần vào việc tăng cường ý thức tuân thủ pháp luật thuế.

Đại lý thuế có 3 nghiệp vụ mang tính độc quyền là (1) Đại lý về thuế là nghiệp vụ làm hộ đối tượng nộp thuế các nội dung như kê khai, nộp thuế; thay mặt người nộp thuế giải trình với cơ quan thuế, thực hiện các thủ tục khiếu nại đối với các quyết định thanh tra thuế hoặc xử lý về thuế của cơ quan thuế trực tiếp quản lý ( kể cả toà án xét xử khiếu nại về thuế) trên cơ sở luật thuế, luật thanh tra, luật khiếu nại về thuế; (2) Lập hồ sơ thuế là việc lập các tờ khai thuế, đơn hoặc các thủ tục về miễn giảm thuế, hoàn thuế để nộp cho cơ quan thuế. Khi nộp các hồ sơ thuế, đại lý thuế phải đóng dấu, ký tên vào các tài liệu khai hộ; (3) Tư vấn thuế là tư vấn, giải đáp những thắc mắc cho đối tượng nộp thuế các nội dung tính toán khai thuế đúng pháp luật, hợp lý. Ba nghiệp vụ này chỉ có các đại lý thuế mới được làm, nếu cá nhân nào làm kể cả trường hợp làm dịch vụ không thu phí cũng coi là vi phạm sẽ bị bắt hoặc bỏ tù (2 năm tù giam), phạt tiền 1 triệu Yên.

Để được làm nghề đại lý thuế, cá nhân phải trải qua kỳ thi cấp chứng chỉ. Môn thi gồm có môn thi về luật thuế và môn thi về kế toán: đối với môn thi về luật thuế, cá nhân được lựa chọn thi một trong hai luật là luật thuế thu nhập cá nhân hoặc luật thuế thu nhập pháp nhân. Đối với các sắc thuế khác lựa trọn 2 trong số các sắc thuế sau: luật thuế thừa kế, luật thuế tiêu dùng (VAT) hoặc luật thuế rượu, Luật quản lý thuế; Luật thuế địa phương phần liên quan đến luật thuế cư trú vùng và luật thuế cư trú Thành phố. Môn thi về kế toán gồm hai môn là môn thi hạch toán kế toán và báo cáo tài chính.. Cá nhân có chứng chỉ thì được hành nghề suốt đời, hàng năm chỉ phải tham gia khoá học do Hiệp hội Đại lý thuế Nhật bản tổ chức. Kỳ thi này rất khó, tỷ lệ đõ khoảng 2% (năm 2006 54.203 người dự thì chỉ có 1.126 người đỗ tất cả các môn).

Trách nhiệm và nghĩa vụ của Đại lý thuế: các đại lý thuế bắt buộc đăng ký gia nhập Hiệp hội đại lý thuế Nhật bản. Một cá nhân làm đại lý thuế phải có văn phòng và chỉ một mà thôi; Một pháp nhân đăng ký dịch vụ làm đại lý thuế phải có ít nhất 02 cá nhân có chứng chỉ đại lý thuế. Đại lý thuế có các nghĩa vụ như: Ký tên đóng dấu lên Hồ sơ thuế; Cấm tư vấn để trốn thuế; Cấm thực hiện hành vi làm mất uy tín; nghĩa vụ giữ bí mật; Nghĩa vụ tham gia các khoá đào tạo; Trách nhiệm giám sát người làm công thực hiện đúng đắn chuyên môn nghiệp vụ của người làm đại lý thuế...

Nguồn thu từ thuế của Nhật năm 2007 là 53.500 tỷ yen, trong đó thuế thu nhập pháp nhân 30,6%, thuế thu nhập cá nhân: 31% (thuế khấu trừ tại nguồn 24,9%; thuế cá nhân kinh doanh 6,1%); thuế GTGT 19,9%. Các đại lý thuế có vai trò lớn trong việc kê khai nộp thuế: Trong số 3 triệu Công ty ở Nhật thì 2,7 triệu (90%) Công ty thuê Đại lý thuế; còn 300 Công ty không thuê Đại lý thuế là những Công ty mới thành lập hoặc Công ty đang bị phá sản. Tính đến 30.9.2007 Nhật Bản có 70.768 đại lý thuế là cá nhân và 1.443 đại lý thuế pháp nhân.

Liên hiệp Hội Đại lý thuế Nhật bản:

Từ năm 1956 Nhật Bản yêu cầu bắt buộc các đại lý thuế phải đăng ký và gia nhập Hiệp hội Đại lý thuế. Hiệp hội này có chức năng chỉ đạo, liên lạc, giám sát các đại lý thuế; tiến hành nghiệp vụ nhận đăng ký đại lý thuế; tiến hành các nghiệp vụ khác như: điều tra nghiên cứu về thuế và quản lý hành chính thuế; Điều tra nghiên cứu tình hình cải tiến nghiệp vụ đại lý thuế, hoạt động tuyên truyền, quảng bá, đào tạo hội viên; đề xuất sửa đổi qui định pháp luật về thuế.

Liên hiệp hội đại lý thuế Nhật bản gồm có 15 Hiệp hội đại lý thuế, tương ứng mỗi cục thuế vùng có một Hội đại lý thuế (riêng ở Tokyo có 03 Hội đại lý thuế và ở Nagoya có 02). Hiệp hội đại lý thuế phải xây dựng qui chế và qui chế này phải được sự phê duyệt của Bộ Tài chính. Nội dung cần đề cập trong qui chế : tên và địa điểm đặt văn phòng; Các qui định về gia nhập và rút lui; Các qui định về nhân viên; Các qui định về hội họp; Các qui định về giữ gìn nhân phẩn, đạo đực của người đại lý thuế; Các qui định về giám sát người làm côngvà người lao động khác lien quanđến nghiệp vụ đại lý thuế; Qui định về tiền phí tối đa cho nghiệp vụ đại lý thuế; Các qui định về thực hiện dịch vụ đại lý không thu phí hoặc thu phí mức thấpdo cá lý do kinh tế của đối tượng nộp thuế; qui định về phí hội viên; Các qui định về kế toán và hoạt động chung khác. Liên hiệp hội đại lý thuế Nhật bản cũng có qui chế của Liên hiệp như qui định về đăng ký của Hiệp hôi, qui định về Uỷ ban xem xét chất lượng đại lý; qui định về đào tạo thành viên của Hiệp hội; qui định chuẩn mực thực hiện nghiệp vụ…

Ở Việt nam, luật quản lý thuế đã qui định tại điều 20: “ 1. Tổ chức kinh doanh dịch vụ làm thủ tục về thuế là doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ có điều kiện được thành lập và hoạt động theo quy định của Luật doanh nghiệp, thực hiện các thủ tục về thuế theo thoả thuận với người nộp thuế”. Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 28/2008/TT-BTC, ngày 03/4/2008 về hướng dẫn việc đăng ký hành nghề và quản lý hoạt động hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế, việc tổ chức thi, cấp, thu hồi Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế. Tại thông tư này qui định Tổng cục Thuế tổ chức Hội đồng thi cấp Chứng chỉ hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế. Để chuẩn bị cho việc thi tuyển, người dự thi có thể tham gia các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ do Trường nghiệp vụ thuế, hội nghề nghiệp tức là Hội tư vấn thuế Việt nam hoặc các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng có đăng ký và được Tổng cục Thuế công nhận cho tổ chức theo chương trình thống nhất do Tổng cục Thuế quy định.

VTCA