Hiệp định đối tác kinh tế Việt - Nhật: Nâng tầm quan hệ hợp tác nhiều mặt

Ngày 30-12, Bộ Công Thương đã tổ chức họp báo giới thiệu về những nội dung Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (VJEPA). Trước đó, ngày 25-12, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng đã ký kết hiệp định này với Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nhật Bản Hirofumi Nakasone tại Tokyo.
Đây được coi là một sự kiện kinh tế - chính trị có ý nghĩa, tạo dựng nền tảng vững chắc cho việc hình thành một khu vực thương mại tự do song phương.

Sẽ miễn phần lớn thuế nhập khẩu cả hai bên
Tại buổi họp báo, nguyên Thứ trưởng Bộ Thương mại, Trưởng đoàn đàm phán EPA của Việt Nam Phan Thế Duệ, cho biết các văn kiện VJEPA được ký kết vừa qua bao gồm Hiệp định đối tác kinh tế Việt Nam - Nhật Bản (hiệp định chính), Hiệp định thực thi (bao gồm các quy định về cơ chế triển khai các cam kết thuộc hiệp định chính) và Tuyên bố chung về việc ký kết VJEPA, trong đó đáng lưu ý là phía Nhật Bản sẽ sớm công nhận Việt Nam là nước có nền kinh tế thị trường đầy đủ...
VJEPA được xây dựng trên các chuẩn mực của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), thể hiện sự cân bằng về lợi ích và phù hợp với trình đô, năng lực thực hiện của mỗi bên. Theo nội dung của VJEPA, một phần chính của các cam kết là Việt Nam và Nhật Bản sẽ thực hiện miễn thuế nhập khẩu hàng hóa vào thị trường của hai nước. “Trong 10 năm, Việt Nam và Nhật Bản sẽ cơ bản hoàn tất lộ trình giảm thuế để xây dựng 1 khu vực thương mại tự do song phương hoàn chỉnh”, ông Duệ nói. Theo đó, 94,53% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam và 87,66% kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản sẽ được miễn thuế nhập khẩu. Nội dung cam kết về miễn thuế nhập khẩu cũng nêu rõ, các mặt hàng thủy hải sản, nông sản, dệt may, sắt thép, hóa chất, linh kiện điện tử sẽ có mức cam kết tự do hóa mạnh mẽ nhất. Ngoài ra, các cam kết về đầu tư, thương mại dịch vụ trong khuôn khổ Hiệp định bảo hộ, xúc tiến và tự do hóa đầu tư (BIT) và WTO sẽ là cấu thành không tách rời của VJEPA.

Ông Duệ cũng nhận định, với cơ cấu kinh tế mang tính bổ sung mạnh mẽ, VJEPA sẽ tạo cơ hội để doanh nghiệp, người tiêu dùng hai nước tiếp cận các nguồn vốn, công nghệ, nguyên liệu và hàng hóa một cách có hiệu quả nhất. Cùng với các thỏa thuận giữa Nhật Bản và thành viên ASEAN, VJEPA sẽ hoàn tất chuỗi cung ứng giá trị của các doanh nghiệp Nhật Bản và ASEAN trong khu vực. Do vậy, về ngắn hạn, VJEPA sẽ không gây xáo trộn, trong khi về dài hạn sẽ tác động đến sự chuyển dịch tích cực về cơ cấu kinh tế của hai nước trong mối tương quan với các nền kinh tế trong khu vực và trên thế giới.
Cơ hội để Việt Nam phát triển công nghiệp phụ trợ
Trong những năm qua, quan hệ thương mại Việt - Nhật đã phát triển tích cực. Năm 2007, kim ngạch xuất khẩu 2 chiều đạt trên 21 tỷ USD, tăng hơn 3 lần so với năm 2000. Năm 2008, con số này dự kiến sẽ vượt 16 tỷ USD, vượt qua mức 15 tỷ USD vào năm 2010 mà chính phủ hai nước đã đề ra. Đầu tư trực tiếp của Nhật Bản vào Việt Nam cũng tăng trưởng mạnh mẽ. Năm 2008, tổng vốn đầu tư trực tiếp của Nhật Bản đăng ký tại Việt Nam đạt trên 17 tỷ USD, đứng thứ 3 trong số các quốc gia, vùng lãnh thổ có đầu tư vào Việt Nam và là nhà đầu tư hàng đầu, xét trên số vốn thực hiện.

Theo ông Phan Thế Duệ, cũng trong khuôn khổ VJEPA, Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Công nghiệp và Thương mại Nhật Bản đã ký kết biên bản ghi nhớ với Bộ trưởng Bộ Công Thương Vũ Huy Hoàng về việc Nhật Bản sẽ hỗ trợ Việt Nam phát triển ngành công nghiệp phụ trợ. Đây là một thỏa thuận hợp tác dài hạn nhằm giúp Việt Nam định hướng, quy hoạch phát triển các ngành công nghiệp này, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, khuyến khích các doanh nghiệp sản xuất linh kiện điện tử của Nhật Bản đầu tư tại Việt Nam, đồng thời mở rộng cơ hội liên kết, hợp tác giữa các doanh nghiệp hai nước trong lĩnh vực này.

Trả lời câu hỏi Nhật Bản sẽ hỗ trợ cụ thể như thế nào cho phát triển công nghiệp phụ trợ, ông Duệ cho biết các hỗ trợ cụ thể sẽ được hai bên tiếp tục đàm phán và thỏa thuận. Tuy nhiên trước mắt, Nhật Bản sẽ hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ cho ngành dệt may vì đây là một ngành sản xuất, xuất khẩu chủ lực của Việt Nam, tỷ trọng xuất khẩu hàng dệt may sang thị trường Nhật Bản cũng chiếm tương đối lớn.
VJEPA cũng quy định một số chương trình hợp tác song phương quan trọng như xây dựng trung tâm vệ sinh an toàn thực phẩm, hài hòa tiêu chuẩn kỹ thuật, cải thiện môi trường kinh doanh, hợp tác về nâng cao năng lực trong các lĩnh vực du lịch, quản lý doanh nghiệp vừa và nhỏ, giao thông vận tải, sở hữu trí tuệ... Ngoài ra, theo ông Duệ Nhật Bản sẽ cam kết dành cho Việt Nam khoản vay ODA ưu đãi lãi suất thấp để mỗi năm đào tạo khoảng 200-300 y tá Việt Nam tại Nhật Bản. Sau khi tốt nghiệp, nguồn nhân lực này sẽ được làm việc lâu dài tại Nhật Bản. Phía Nhật Bản cũng cam kết hỗ trợ xây dựng hệ thống kiểm định tay nghề và hệ thống cấp chứng chỉ cho y tá, hộ lý Việt Nam...

Trưởng đoàn đàm phán VJEPA của Việt Nam cũng nhận định, VJEPA là một mốc son đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ hai nước, góp phần nâng tầm quan hệ Việt - Nhật hướng tới mục tiêu xây dựng quan hệ đối tác chiến lược vì hòa bình thịnh vượng ở châu Á như mong muốn của Chính phủ hai nước.


THÀNH SƠN

Báo Bình Dương