Thực thi quyền tác giả ở châu Á

Tháng 10-2004, Việt Nam thực thi Công ước Berne và trở thành thành viên thứ 156. Tuy nhiên, còn rất nhiều khó khăn đặt ra cho Việt Nam khi thực thi công ước này. Nhằm từng bước hướng dẫn và phổ cập Công ước Berne cũng như thiết lập hệ thống pháp luật phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế ở Việt Nam, Trung tâm Văn hóa châu Á-Thái Bình Dương UNESCO (ACCU) đã xuất bản “Cẩm nang quyền tác giả khu vực châu Á”, Chính phủ Nhật Bản và Cục Bản quyền tác giả Nhật Bản sẽ tài trợ in và phối hợp với NXB Kim Đồng giới thiệu tài liệu này tại Việt Nam….
  • Từ những kiến thức cơ bản
Theo đại diện của ACCU tại nhiều quốc gia châu Á, tầm quan trọng của công tác bảo vệ bản quyền cũng như việc cung cấp các kiến thức cơ bản về luật bản quyền vẫn chưa được nhận thức một cách đầy đủ và khái niệm bản quyền ở các nước còn rất nhiều khác biệt. Còn nhiều quốc gia chưa có hệ thống luật bản quyền đầy đủ để có thể hợp tác hiệu quả với các quốc gia khác trong khuôn khổ các tiêu chuẩn quốc tế.


Trong bối cảnh đó , ACCU và Cục Bản quyền Nhật Bản (JCO) đã phát hành cuốn “Cẩm nang quyền tác giả khu vực châu Á” dành cho các cá nhân và tổ chức liên quan đến tác phẩm bao gồm các nhà văn, họa sĩ, biên tập viên… và các NXB tại Châu Á, nhằm phổ biến các thông tin cơ bản về bản quyền.

Cuốn sách còn có nhiều hướng dẫn bổ ích cho những người sử dụng tác phẩm văn học nghệ thuật và cả những người mong muốn trở thành người sáng tạo ra tác phẩm văn học nghệ thuật…

Để thực thi quyền tác giả, vấn đề hiện nay là nhận thức của mọi người về vấn đề này. Lý giải ý kiến cho rằng quyền tác giả rất khó hiểu, cuốn cẩm nang đã cố gắng truyền tải những thông tin, kiến thức một cách đơn giản và dễ hiểu nhất.

Bên cạnh một số vấn đề chính như: Tác phẩm; Quyền của tác giả bao gồm quyền tài sản, quyền nhân thân và các quyền liên quan; Tác phẩm được bảo hộ quốc tế như thế nào? Khai thác tác phẩm… cuốn cẩm nang còn đặt ra nhiều vấn đề thực tế như: Ảnh hưởng và tác động của kỹ thuật và công nghệ mới: Kỹ thuật số, liên kết mạng và bản quyền…

Giúp bạn đọc hiểu và nắm bắt nhanh vấn đề, cuốn cẩm nang có nhiều minh họa sinh động và đặc biệt là phần hỏi đáp về nhiều vấn đề cụ thể như: Tên sách, khẩu hiệu, quảng cáo… có phải là tác phẩm? Các ý tưởng có được bảo hộ quyền tác giả? Trong trường hợp nào tác phẩm không được pháp luật bảo hộ? Quyền tác giả đối với trang web được xác định như thế nào? Tác phẩm đồng tác giả là gì? Truyện cổ tích, dân gian có được bảo hộ quyền tác giả không? Ai có thể trở thành tác giả? Quyền dịch thuật thuộc về ai? Quyền tác giả ở những nước chưa tham gia các điều ước về quyền tác giả được thực hiện như thế nào?...
  • Đến những kinh nghiệm thực tiễn
Mong muốn những kiến thức được áp dụng trong thực tế, ACCU đã tổ chức các cuộc hội thảo tại châu Á để hướng dẫn sử dụng sách và Việt Nam là nước đầu tiên tổ chức hội thảo này vào trung tuần tháng 4-2005.

Có rất nhiều ý kiến phong phú thuộc nhiều góc cạnh được đặt ra tại hội thảo. Ông Anazawa đại diện của JCO với tham luận “Chiến lược bản quyền của Nhật bản và xu thế quốc tế” đã đưa ra một số kinh nghiệm về Chính sách bản quyền của Nhật Bản, trong đó nội dung chính là : Phát triển khuôn khổ pháp lý bao gồm việc mở rộng hệ thống hỗ trợ tư pháp, thuận lợi hóa phân phối, giải quyết các vấn đề quốc tế, tăng cường giáo dục tuyên truyền về bản quyền là những lĩnh vực cần được quan tâm thoả đáng…

Cục Văn hóa Nhật Bản đang triển khai chương trình nâng cao nhận thức của công chúng về vấn đề bản quyền tại các nước… Ông Silbylle Le Maire - chuyên gia trong lĩnh vực bản quyền nước ngoài tại Pháp, Anh với tham luận “Vấn đề bản quyền trong kinh doanh phát hành toàn cầu” đã đưa ra những kinh nghiệm cụ thể trong giao dịch bản quyền như : Tìm kiếm bản thảo và đối tác, tổ chức hội chợ sách, những kinh nghiệm về thương lượng, kinh nghiệm phối hợp xuất bản...

Ghi nhận về thực tế thực thi quyền tác giả ở Việt Nam, ông Nguyễn Huy Thắng (NXB Kim Đồng) có ý kiến: Trong vòng nửa năm gia nhập Công ước Berne, các NXB Việt Nam đã nỗ lực trong việc thực thi quyền tác giả. Tuy nhiên ngành xuất bản Việt Nam còn rất nhiều khó khăn: Phần lớn các NXB chưa quen với các hoạt động giao dịch, ký kết hợp đồng bản quyền với các NXB nước ngoài; Thiếu thông tin về các NXB nước ngoài để có sự lựa chọn phù hợp…; Không phải NXB nước ngoài nào cũng sẵn sàng hợp tác; Giá chuyển nhượng của các NXB nước ngoài quá cao, vượt quá khả năng đáp ứng của các NXB Việt Nam…

Nhìn về tương lai, ông Vũ Mạnh Chu - Cục trưởng Cục Bản quyền Việt Nam, trong tham luận “Hệ thống Pháp luật Việt Nam về quyền tác giả và quyền liên quan đã khẳng định “Việt Nam đang hình thành hệ thống pháp luật về quyền tác giả và bộ máy thực thi cũng được hình thành và từng bước hoàn thiện.

Bên cạnh việc tăng cường các hoạt động tuyên truyền phổ biến và giáo dục kiến thức về quyền tác giả, Bộ VH - TT và Bộ Nội vụ phối hợp xây dựng kế hoạch hình thành hệ thống Tổ chức tập thể quyền tác giả ở Việt Nam như tổ chức ra đời một số Trung tâm quản lý tập thể quyền tác giả thuộc các Hội Văn học nghệ thuật, tổ chức hiệp hội để quản lý tập thể đối với một số lĩnh vực đặc trưng như Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam…”.
SGGP VIỆT HÀ