Trang tin tức về Nhật Bản - Thủ tướng Nhật vì sao mất chức?
  • Thủ tướng Nhật vì sao mất chức?

    Thủ tướng Nhật Yukio Hatoyama vừa từ chức trong nước mắt. Nguyên nhân chủ yếu là ông thất hứa với cử tri, không di chuyển căn cứ Futenma ra khỏi đảo Okinawa.

    Futenma “hạ bệ” Thủ tướng Nhật
    Tháng 9 năm ngoái, đảng Dân chủ (DPJ) của ông Hatoyama chiến thắng vang dội, còn ông trở thành Thủ tướng Nhật Bản. Khi đó, chỉ số tín nhiệm của ông vượt mức 70%, mức cao thuộc hàng kỷ lục ở đất nước mặt trời mọc.


    Ông Hatoyama chiến thắng vang dội năm 2009. Khi đó, ông cam kết dời căn cứ quân sự Futenma ra khỏi đảo Okinawa vì ba lý do. Thứ nhất là đáp ứng nguyện vọng của người dân địa phương, những người phàn nàn về việc các hoạt động quân sự của Mỹ gây ô nhiễm môi trường, mất an ninh và binh sĩ Mỹ nhiều lần phạm tội với dân thường trên đảo.

    Máy bay Mỹ từng rơi xuống trường học, lính Mỹ hiếp dâm thiếu nữ, máy bay thường xuyên gây ồn, ảnh hưởng tới cuộc sống dân thường Okinawa.
    Thứ hai, ông muốn biến việc di dời Futenma thành bước khởi động chiến dịch đưa Nhật Bản quay lại châu Á, cân bằng quan hệ Mỹ - Nhật chứ không để Tokyo tiếp tục phụ thuộc về an ninh, đối ngoại vào Washington như thời gian trước đó…
    Thứ ba, ông muốn giành cảm tình của người dân, những người phản đối Futenma, để qua đó thắng cử, trở thành Thủ tướng Nhật.


    Nhiều người Nhật Bản phản đối Futenma. Tuy nhiên, khi bắt tay vào việc thì ông mới thấy hứa dễ hơn làm rất nhiều, việc đưa Nhật quay lại châu Á khó thế nào, cân bằng quan hệ với Mỹ vất vả ra sao…


    Okinawa là nhà của khoảng 50% trong tổng số 50.000 lính Mỹ ở Nhật và 75% số căn cứ quân sự Mỹ tại Nhật.
    Bất chấp việc ông Hatoyama bày tỏ mong muốn thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc, Bắc Kinh hồi tháng 4 lần đầu cử một đội tàu chiến lớn nhất từ trước tới nay (10 chiếc) áp sát phía Nam Nhật Bản, cách đảo Okinawa chưa tới 200 km, một động thái khiến nhiều người Nhật lo ngại.
    Ở Triều Tiên, theo kết luận của Hàn Quốc, Bình Nhưỡng phóng ngư lôi đánh chìm tàu chiến Cheonan bất chấp Mỹ duy trì hàng chục nghìn quân gần đó.
    Ngay cả hòn đảo nhỏ ở phía Nam là Đài Loan cũng chẳng “kiêng nể” Nhật, phái tàu xâm phạm hải phận mà Tokyo tuyên bố chủ quyền.
    Những hành động quân sự trên rõ ràng tác động lớn tới ông Hatoyama, khiến ông nhận ra rằng Trung Quốc, Triều Tiên, Đài Loan không kiêng nể Nhật, giờ chưa phải lúc Nhật quay lại châu Á, cũng như chưa thể cân bằng quan hệ với người bạn lớn Mỹ. Nói cách khác, Nhật chưa thể là bạn với Trung Quốc và Tokyo vẫn phải tiếp tục dựa vào ô an ninh của Washington.
    Xuất phát từ nhận thức đó, ông Hatoyama quyết định giữ lại căn cứ quân sự futenma trên đảo Okinawa dù biết rõ khả năng mất chức. Khi đó, ông tuyên bố: “Việc duy trì căn cứ Futenma là gánh nặng mà mọi người dân Nhật Bản phải gánh lấy”. Và ông là người đi tiên phong, hy sinh bản thân vì lợi ích quốc gia bằng việc giữ lại Futenma.

    Kết quả là sau 8 tháng nỗ lực không ngừng nghỉ, ông không thể thực hiện được những cam kết của mình và phải từ chức trong nước mắt.

    Rút lui trong danh dự

    Thực ra từ chức chỉ là biện pháp thoái vị trong danh dự của ông Hatoyama bởi nếu không, ông cũng bị DPJ cách chức.
    Với chỉ số tín nhiệm thấp (17%), ông Hatoyama sống trong sức ép lớn không chỉ từ cử tri mà còn từ DPJ. Đảng này cho rằng, ông Hatoyama là "bộ mặt" của đảng mà thất hứa trong vụ Futenma nên không thể tại vị.
    Ngoài ra, DPJ coi ông là nguyên nhân khiến đảng Dân chủ xã hội rút khỏi Chính phủ liên minh, đẩy Chính phủ do DPJ chi phối vào nguy cơ tan vỡ, có khả năng mất kiểm soát Hạ viện lẫn Thượng viện.

    Áp lực này tăng cao hơn nữa khi bầu cử Thượng viện tới gần (11/7), đe dọa thắng lợi của DPJ tại Thượng viện.

    Kết hợp những yếu tố trên với nhau, DPJ không thể không thay thế ông Hatoyama. Họ muốn ông từ chức để vớt vát được nhiều cử tri nhất có thể trong bầu cử Thượng viện bởi nếu không kiểm soát được Thượng viện, Chính phủ khó lòng thông qua nhiều chính sách, cản trở tiến trình cải cách nền kinh tế đang phát triển chậm của Nhật.

    Do đó, việc ông Hatoyama mất chức là chuyện chắc chắn phải xảy ra,. Và ông chọn cách rút lui trong danh dự chứ không phải đợi tới lúc DPJ "loại bỏ".


    Ông Hatoyama rút lui trong danh dự. Vì nước quên thân, vì dân phục vụ
    Từ lâu, nhiều nhà phân tích cho rằng ông Hatoyama non kinh nghiệm, không đủ năng lực lãnh đạo Nhật Bản.

    Giáo sư Go Ito của ĐH Minh Trị ở Tokyo nhận định: “Ông Hatoyama luôn cố làm hài lòng mọi người. Nhưng cuối cùng thì ông ấy lại thu được kết quả ngược lại. Rõ ràng là ông ấy thông cảm với người dân Okinawa nhưng lại chẳng có chính sách rõ ràng để giúp họ và làm họ bớt tức giận. Ông ấy khiến mọi việc rối loạn cả lên. Bà Mizuho Fukushima của đảng Dân chủ xã hội rời chính phủ nhưng vẫn được mọi người tôn trọng, coi là nhà lãnh đạo có lập trường, ngược với ông Hatoyama”.
    Ngược lại, Phó chủ tịch ủy ban bầu cử đảng Dân chủ Banri Kaieda nhận định: “Tôi vẫn nghĩ là ông Hatoyama có thể làm Thủ tướng tốt”. Còn Bộ trưởng Y tế Akira Nagatsuma cho rằng, ông Hatoyama mới nhậm chức 8 tháng và chưa có đủ thời gian để triển khai chính sách, cũng như các chính sách đang được áp dụng chưa kịp đi vào cuộc sống.


    Ông Hatoyama chưa có nhiều thời gian "thi thố tài năng". Mỗi người có cách nhìn nhận khác nhau về khả năng lãnh đạo của ông Hatoyama nhưng có điều chắc chắn, ông là người vì nước quên thân, vì dân phục vụ.

    Bằng chứng là dù biết có khả năng mất chức Thủ tướng Nhật vì thất hứa với cử tri trong vụ Futenma, ông vẫn duy trì căn cứ này trên lãnh thổ Nhật vì lý do an ninh.

    Và giờ đây, ông lại từ chức để DPJ chọn lãnh đạo mới với hy vọng giúp đảng mình thắng cử Thượng viện.

    Hiện chưa rõ trong tương lai, ông sẽ đi đâu, đảm nhận cương vị gì nhưng rất có khả năng ông sẽ tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong DPJ, dù không còn làm Thủ tướng.

    Thủ tướng Nhật tương lai là Katsuya Okada, Seiji Maehara hay Naoto Kan?

    Trước khi ông Hatoyama từ chức, khắp nước Nhật rộ lên chuyện ai sẽ là người kế nhiệm. Theo ông Ito, Ngoại trưởng Katsuya Okada hoặc Bộ trưởng giao thông Seiji Maehara là hai ứng cử viên sáng giá. Trong khi đó, một số nhà phân tích khác lại tin rằng Bộ trưởng tài chính Naoto Kan sẽ kế nhiệm.





    Ông Okada (phải) có khả năng kế nhiệm. Chưa thể biết rõ ai sẽ là Thủ tướng tiếp theo bởi đây là chuyện "nội bộ" của đảng DPJ nhưng có điều chắc chắn, ngoài tài năng, uy tín cao, người này phải nhận được sự ủng hộ của Tổng thư ký DPJ Ichiro Ozawa, người được coi là “tướng quân trong bóng tối” và nắm thực quyền, phía sau Thủ tướng.
    Còn trong lúc DPJ chưa chọn được lãnh đạo mới, chuyên gia kinh tế Naomi Hasegawa của Công ty chứng khoán Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities nhận định: ”Nếu Thủ tướng từ chức, DPJ sẽ phải khởi động tiến trình chọn lãnh đạo mới. Việc này sẽ làm chậm kế hoạch cải cách kinh tế”, một tín hiệu buồn của nước Nhật.
    Trần Lâm (tổng hợp)